หัสคุณ


ชื่อสมุนไพร : หัสคุณ
ชื่อเรียกอื่นๆ : คอมขน, สามโซก (เชียงใหม่), หวด (ลำปาง), เพี้ยฟานดง, สมัดดง, สมัดต้น, สมัดใหญ่ (เลย), หัสคุณ (สระบุรี), ฉี้, ลิ้นชี่, สาบแร้งสาบกา (จันทบุรี), หมอน้อย (อุตรดิตถ์), ดอกสะมัด, สะแบก (อุดรธานี), ชะมุย (ชุมพร), มุยขาว (ประจวบคีรีขันธ์) และ หมุยขน (นครศรีธรรมราช)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Micromelum minutum (Forst. f.) Wight & Arn.
ชื่อสามัญ : Lime Berry
วงศ์ : RUTACEAE



HSK1

หัสคุณเป็นพรรณไม้ที่ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด พบขึ้นตามป่าดงดิบเขา ตามลำธาร ตามป่าโปร่งทุ่งร้างทั่วไป ประโยชน์ของหัสคุณ คือ ยอดและดอกใช้รับประทานเป็นผักสดได้ ดอกอ่อนมีรสหวานมัน นิยมนำมากินกับแกงไตปลาน้ำพริกและขนมจีน ดอกมีกลิ่นหอม รสร้อน ใช้เป็นยาฆ่าเชื้อโรค รักษาแผลเรื้อรังใบนำมาตำใช้เป็นยาทาแก้คัน หรือนำมาพอกประคบหรืออบไอน้ำ แก้ผื่นคันตามผิวหนัง กระจายเลือดลมให้เดินสะดวก และช่วยแก้ลมอัมพฤกษ์ อัมพาต

 HSK2

ลักษณะสมุนไพร :
หัสคุณเป็นจัดเป็นไม้ยืนต้นหรือไม้พุ่มขนาดเล็กถึงขนาดกลาง มีความสูงได้ถึง 10 เมตร ตามกิ่งอ่อนมีขนสั้นสีเทา ส่วนต้นเป็นสีเขียว เมื่อแก่แล้วจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอมเทา แตกเป็นร่องตื้นตามยาว ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ออกเรียงสลับ มีใบย่อยประมาณ 7-15 ใบ ลักษณะของใบย่อยเป็นรูปไข่ ปลายใบแหลม ใบมีขนาดกว้างประมาณ 2-4 เซนติเมตร และยาวประมาณ 3-7 เซนติเมตร แผ่นใบเป็นสีเขียวอ่อน เนื้อใบบาง มีต่อมน้ำมันเล็กๆ จับดูแล้วจะรู้สึกเหนียว หลังใบเกือบเรียบถึงมีขนสั้นๆ ส่วนท้องใบมีขนบางๆ ใบมีกลิ่นหอมเหมือนการบูร มีรสหอมร้อน ออกดอกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง มีดอกย่อยจำนวนมาก ดอกย่อยมีกลีบดอกเป็นสีเขียวอ่อนหรือสีขาวแกมเหลือง เมื่อดอกบานเต็มที่กลีบดอกจะม้วนไปด้านหลังเล็กน้อย ผลเป็นผลสด ออกเป็นพวงโต ลักษณะของผลเป็นรูปกระสวยหรือรูปไข่ขนาดเล็ก ผิวผลเรียบใส ฉ่ำน้ำ ผลเป็นสีเขียวอ่อน มีขนปกคลุม เมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีส้มหรือสีแดง

 HSK3

ส่วนที่นำมาใช้ประโยชน์ : ราก, ใบ, ผล, เปลือกต้น, ทั้งต้น, ดอก และ กระพี้
สรรพคุณทางยา :

  1. ราก ยาแก้โลหิตอันข้นด้วยบุพโพ ยาแก้ไข้ ยาแก้โรคหอบหืด ยาแก้ลมเช่นกัน ยาแก้ริดสีดวง ยารักษานิ่วในไต ยาขับเลือดและหนอง
  2. ใบ ยารมรักษาริดสีดวงจมูก ยาแก้ไข้ แก้ไข้อันผอมเหลือง ยาแก้ไอ ยาแก้หืดไอ แก้ลมอันเสียดแทง ช่วยขับลม ยอกในข้อ
  3. ทั้งต้น ยาแก้ไอ ยาแก้เสมหะและลมทั้งปวง ช่วยแก้ลมภายในให้กระจาย ยาขับพยาธิไส้เดือน ยาบำรุงน้ำดี
  4. ดอก ช่วยแก้เสมหะให้ตก ขับเสมหะให้ลงสู่คูถทวาร
  5. ผล ยาถ่าย ยาขับพยาธิ
  6. เปลือกต้น ช่วยแก้โลหิตในลำคอ และลำไส้ให้กระจาย
  7. กระพี้ ยาแก้โลหิตในลำไส้

 HSK4

วิธีการใช้ :                                     

  1. ยาแก้โลหิตอันข้นด้วยบุพโพ ยาแก้ไข้ ยาแก้โรคหอบหืด ยาแก้ลมเช่นกัน ยาแก้ริดสีดวง ยารักษานิ่วในไต ยาขับเลือดและหนอง นำรากมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  2. ยารมรักษาริดสีดวงจมูก ยาแก้ไข้ แก้ไข้อันผอมเหลือง ยาแก้ไอ ยาแก้หืดไอ แก้ลมอันเสียดแทง ช่วยขับลม ยอกในข้อ นำใบมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  3. ยาแก้ไอ ยาแก้เสมหะและลมทั้งปวง ช่วยแก้ลมภายในให้กระจาย ยาขับพยาธิไส้เดือน ยาบำรุงน้ำดี นำทั้งต้นมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  4. ช่วยแก้เสมหะให้ตก ขับเสมหะให้ลงสู่คูถทวาร นำดอกมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  5. ช่วยแก้โลหิตในลำคอ และลำไส้ให้กระจาย นำเปลือกต้นมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  6. ยาแก้โลหิตในลำไส้ นำกระพี้มาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  7. ยาถ่าย ยาขับพยาธิ นำผลมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน

 HSK5

ถิ่นกำเนิด :
หัสคุณเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้