ผักปลาบ

ชื่อสมุนไพร : ผักปลาบ
ชื่อเรียกอื่นๆ : ผักกาบปลี (คนเมือง), ผักงอง (ขมุ), สะพาน (เมี่ยน), ผักขาบ (ไทลื้อ), ผักปลาบใบกว้าง และ ผักปราบ
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Commelina benghalensis Linn.
ชื่อสามัญ : Benghal Dayflower, Dayflower, Tropical Spiderwort และ Wondering Jew
วงศ์ : COMMELINACEAE

PPB5

ผักปลาบเป็นพรรณไม้ที่ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด จัดเป็นพรรณไม้กลางแจ้งจำพวกวัชพืช มักขึ้นทั่วไปตามที่ว่างเปล่าและไม่เลือกดิน พบทั่วไปในภูมิภาคเขตศูนย์สูตร ตามริมน้ำ ทุ่งหญ้า และขึ้นในที่ลุ่มชื้นแฉะทั่วไป เช่น จังหวัดนครราชสีมา แม่ฮ่องสอน ที่ความสูงเหนือระดับน้ำทะเลประมาณ 330-357 เมตร ประโยชน์ของผักปลาบ นั้นยอดอ่อนนำมานึ่งหรือลวกเป็นผักจิ้มกับน้ำพริกหรือนำมาใช้ใส่ในแกงส้มได้ หรือใช้เป็นอาหารสัตว์จำพวกโค กระบือ โดยคุณค่าทางอาหารของผักปลาบ จะประกอบไปด้วย โปรตีน 20%, แคลเซียม 1.1%, ธาตุเหล็ก 573 ppm, ฟอสฟอรัส 0.3%, โพแทสเซียม 3.9%, ADF 41%, NDF 50%, ไนเตรท 645 ppm และไม่พบไนไตรท์และออกซาลิกแอซิด หรือจะใช้ยอดและใบนำมาสับแบบหยาบๆ ผสมกับรำใช้เป็นอาหารหมู

 PPB4

ลักษณะสมุนไพร :
ผักปลาบเป็นพรรณไม้ล้มลุก ลำต้นมีลักษณะทอดเลื้อยแต่ชูขึ้น ชูได้สูงประมาณ 65-85 ลำต้นเป็นสีเขียวอวบน้ำ มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2.1-3.5 มิลลิเมตร แตกกิ่งก้านสาขามาก ตามกิ่งก้านมีขนอ่อนๆ ขึ้นปกคลุม ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับกันไปตามข้อของต้น ลักษณะของใบเป็นรูปไข่มนหรือรูปรี ปลายใบแหลมหรือมน โคนใบมน ส่วนขอบใบเรียบมีขนครุย ใบมีขนาดกว้างประมาณ 1-3.5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 1.7-8 เซนติเมตร แผ่นใบเป็นสีเขียว มีขนขึ้นปกคลุมทั่วทั้งใบทั้งสองด้านและหลังใบประดับจะมีขนละเอียดสั้นๆ ปกคลุมอย่างหนาแน่น โคนใบแผ่เป็นกาบหุ้มละต้นยาวประมาณ 0.9-1.6 เซนติเมตร ออกดอกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบหรือออกตามปลายกิ่ง ดอกจะอยู่ภายในกาบรองดอก ดอกเป็นสีฟ้าอ่อน มีกลีบดอก 3 กลีบ แต่ละกลีบดอกจะมีขนาดไม่เท่ากัน โดยกลีบกลางจะมีขนาดใหญ่กว่ากลีบด้านข้าง ส่วนกลีบรองกลีบดอกเป็นสีเขียวอ่อนใส มี 3 กลีบ อับเกสรเพศผู้มี 6 อัน มี 4 อันที่เป็นหมันมีสีเหลืองสด ส่วนอีก 2 อันที่เหลือไม่เป็นหมัน แต่จะเป็นสีม่วงเข้ม ยอดและก้านเกสรเพศเมียและก้านชูอับเรณูเป็นสีม่วงอ่อน มักจะออกดอกในช่วงประมาณเดือนเมษายนถึงเดือนมิถุนายน ลักษณะของผลเป็นรูปรี ปลายตัด มีขนาดยาวประมาณ 5.5 มิลลิเมตร ผลจะแบ่งออกเป็น 3 ช่อง ช่องหนึ่งถ้าแก่แล้วจะไม่แตก แต่อีก 2 ช่องนั้นจะแตก มองเห็นเมล็ดภายใน 2 เมล็ด โดยลักษณะของเมล็ดเป็นรูปขอบขนาน ผิวค่อนข้างขรุขระ มีสีเทาเข้ม

 PPB3

ส่วนที่นำมาใช้ประโยชน์ : ทั้งต้น และ ใบ
สรรพคุณทางยา :

  1. ทั้งต้น ยาช่วยทำให้เจริญอาหาร ยาระบาย ช่วยแก้โรคเรื้อน แก้อาการระคายเคืองที่ผิวหนัง ช่วยบรรเทาอาการปวด ยาแก้ปวดขัดปัสสาวะ ช่วยในการย่อย แก้ผื่นคัน
  2. ใบ รักษาคนที่ป่วยกระเสาะกระแสะ เป็นๆ หายๆ ช่วยทำให้หายป่วย

 PPB2

วิธีการใช้ :                                     

  1. ยาช่วยทำให้เจริญอาหาร ยาระบาย ช่วยแก้โรคเรื้อน แก้อาการระคายเคืองที่ผิวหนัง ช่วยบรรเทาอาการปวด ยาแก้ปวดขัดปัสสาวะ ช่วยในการย่อย แก้ผื่นคัน นำทั้งต้นมาต้มกับน้ำดื่มรับประทาน
  2. รักษาคนที่ป่วยกระเสาะกระแสะ เป็นๆ หายๆ ช่วยทำให้หายป่วย นำใบผักปลาบนำมาต้มกับน้ำอาบสำหรับรักษาคนที่ป่วยกระเสาะกระแสะ เป็นๆ หายๆ

 PPB1

ถิ่นกำเนิด :
ผักปลาบเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้