ช้อยนางรำ

ชื่อสมุนไพร : ช้อยนางรำ
ชื่อเรียกอื่นๆ : ว่านมีดยับ, หว้านมีดยับ (ลำพูน), แพงแดง (ประจวบคีรีขันธ์), ค่อยช้างรำ, ช้อยช่างรำ นางรำ (ไทย), แพวแดง (อรัญประเทศ) และ เคยแนะคว้า (กะเหรี่ยงแม่ฮ่องสอน)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Codariocalyx motorius (Houtt.) H. Ohashi
ชื่อสามัญ : Telegraph Plant  และ Semaphore Plant
วงศ์ : LEGUMINOSAE
CHNR1
ช้อยนางรำเป็นจัดเป็นพรรณไม้ที่ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด มักขึ้นเองตามป่าชื้นทั่วไป หรือมีปลูกไว้ตามบ้านเพื่อไว้ดูเล่นเป็นของแปลกๆ ในปัจจุบันหาได้ค่อนข้างยาก บางคนจะนำมาปลูกไว้ในกระถาง แล้วจึงช่วยกันตบมือ ใบอ่อนของพรรณไม้ชนิดนี้ก็จะกระดิกได้เป็นจังหวะ จึงจัดว่าเป็นพรรณไม้ที่น่าอัศจรรย์ชนิดหนึ่ง สันนิษฐานว่าคงเป็นเพราะต้นไม้นี้มีปุ่มที่สามารถรับเครื่องเสียงและคลื่นเสียงได้ และคงไปกระทบต่อสารภายในของต้น แล้วส่งผลให้หูใบกระดิกหรือเคลื่อนไหวได้ในลักษณะเหมือนนางรำในละคร จึงเป็นที่มาของอีกชื่อเรียกหนึ่งว่า “สาวน้อยเริงระบำ” จัดเป็นสมุนไพรอีกชนิดหนึ่งที่มีความเชื่อในเรื่องของความศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งโบราณเรียกว่านกายสิทธิ์ นับถือกันมาแต่โบราณว่าเป็นไม้กายสิทธิ์ มีอำนาจทางโชคลาภและเมตตามหานิยม สรรพคุณทางยานั้นสามารถต้านความชราหรือต้านอนุมูลอิสระได้ดี โดยพบว่าน้ำที่สกัดได้จากใบมีเกลือแร่ คือ แคลเซียม โซเดียม แมกนีเซียม และมีกลุ่มไวตามิน ได้แก่ ไวตามินเอ เบต้าแคโรทีน ไวตามินซี และยังมีคลอโรฟิลล์ ซึ่งมีคุณสมบัติชีวภาพในการช่วยขับล้างสารพิษออกจากร่างกายได้

 CHNR4

ลักษณะสมุนไพร :
ช้อยนางรำเป็นพรรณไม้พุ่มขนาดเล็กจำพวกหญ้า ลำต้นมีความสูงได้ประมาณ 90 เซนติเมตร ส่วนผิวของลำต้นนั้นจะเป็นสีไม้แห้ง ใบแยกเป็นใบย่อย 3 ใบ ใบย่อยแต่ละใบมีลักษณะเป็นรูปไข่ ปลายใบมน ใบมีขนาดกว้างประมาณ 1-3 เซนติเมตร และยาวประมาณ 2-7 เซนติเมตร แผ่นใบเป็นสีเขียว ผิวใบด้านบนเป็นมัน ส่วนด้านล่างมีขนละเอียด ดอกแทงออกจากด้างข้างหรือที่ยอด เป็นช่อดอกแบบติดดอกสลับ ก้านช่อดอกมีขน ดอกมีขนาดเล็กคล้ายดอกถั่วแปบ แต่จะมีขนาดเล็กกว่าถั่วแปบมาก โดยกลีบดอกจะเป็นสีม่วงปนขาวหรือสีม่วงแดง และมีกลีบเลี้ยงเป็นรูปกระดิ่ง ผลมีลักษณะเป็นฝักแบน มีขนาดกว้างประมาณ 0.3 เซนติเมตร และยาวประมาณ 2.5 เซนติเมตร ภายในฝักจะมีเมล็ดประมาณ 2-6เมล็ด เมล็ดเป็นสีดำ ลักษณะคล้ายกับเมล็ดถั่วดำ แต่จะมีขนาดเท่าหัวไม้ขีด

 CHNR3

ส่วนที่นำมาใช้ประโยชน์ : ราก, ลำต้น และ ใบ
สรรพคุณทางยา :

  1. ราก ยารักษาอาการเจ็บป่วย ยาแก้ไข้ประสาทพิการ แก้ไข้รำเพรำพัด ยาขับปัสสาวะ
  2. ลำต้น ยารักษาอาการเจ็บป่วย ยาแก้ไข้ประสาทพิการ แก้ไข้รำเพรำพัด ยาดับพิษร้อนภายใน แก้ฝีภายใน ฝีในท้อง ยาขับปัสสาวะ ทำให้ปรอทแข็งตัว
  3. ใบ ยารักษาอาการเจ็บป่วย ยาแก้ไข้ตัวร้อน แก้ไข้พิษ และแก้ฝีภายใน ยาแก้ไข้ประสาทพิการ แก้ไข้รำเพรำพัด ยาขับปัสสาวะ ทำให้ปรอทแข็งตัว

 CHNR2

วิธีการใช้ :                                     

  1. ยารักษาอาการเจ็บป่วย ยาแก้ไข้ประสาทพิการ แก้ไข้รำเพรำพัด ยาขับปัสสาวะ นำรากมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  2. ยารักษาอาการเจ็บป่วย ยาแก้ไข้ประสาทพิการ แก้ไข้รำเพรำพัด ยาดับพิษร้อนภายใน แก้ฝีภายใน ฝีในท้อง ยาขับปัสสาวะ นำลำต้นมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  3. ยารักษาอาการเจ็บป่วย ยาแก้ไข้ตัวร้อน แก้ไข้พิษ และแก้ฝีภายใน ยาแก้ไข้ประสาทพิการ แก้ไข้รำเพรำพัด ยาขับปัสสาวะ นำใบมามาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  4. ทำให้ปรอทแข็งตัว นำลำต้น ราก และใบของว่านชนิดนี้นำมาโขลกให้ละเอียดกวนกับปรอทในน้ำหนักเท่ากันๆ จะทำให้ปรอทแข็งตัว

ถิ่นกำเนิด :
ช้อยนางรำเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้