โคกกระสุน

ชื่อสมุนไพร : โคกกระสุน
ชื่อเรียกอื่นๆ : หนามกระสุน (ลำปาง), หนามดิน (ตาก), กาบินหนี (บางภาคเรียก), โคกกะสุน (ไทย), ชื่อจี๋ลี่ (จีนกลาง) และ ไป๋จี๋ลี่ (จีนกลาง)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Tribulus terrestris Linn.
ชื่อสามัญ : Bindii, Bullhead, Burra Gokharu, Caltrop, Caltrops, Cat’s head, Devil’s eyelashes, Devil’s thorn, Devil’s weed, Goathead, Ground Bur-nut, Small Caltrops, Puncture Vine, Puncturevine, Puncture Weed และ Tackweed
วงศ์ : ZYGOPHYLLACEAEA

KKS3

โคกกระสุนเป็นพรรณไม้ที่ชอบขึ้นตามทางรถไฟ ตามที่รกร้าง ตามสวนผลไม้ ทุ่งหญ้า ท้องนา และริมทางสาธารณะทั่วไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคกลางของประเทศ ขยายพันธุ์ได้รวดเร็วโดยใช้เมล็ด ขึ้นได้ดีในดินทรายที่ค่อนข้างแห้ง มีการระบายน้ำดี เจริญงอกงามได้ดีในช่วงฤดูฝน โคกกระสุนในวงการกีฬา โคกกระสุนสามารถช่วยกระตุ้นการสร้างมวลกล้ามเนื้อและเพิ่มความแข็งแกร่งให้กับนักกีฬาได้ อีกทั้งยังช่วยผ่อนคลายความเครียด ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของร่างกายในการสร้างกล้ามเนื้อให้แข็งแรง เพิ่มสมรรถภาพของนักกีฬา ทำให้นักกีฬามีศักยภาพของร่างกายให้พร้อมสำหรับการแข่งขันกีฬามากขึ้น

 KKS1

ลักษณะสมุนไพร :
โคกกระสุนเป็นพรรณไม้ล้มลุกทอดเลื้อยไปตามพื้นดิน ยาวได้ถึง 160 เซนติเมตร เป็นพืชจำพวกหญ้าที่มีอายุได้ประมาณ 1 ปี แตกกิ่งก้านแผ่ออกโดยรอบปกคลุมไปตามพื้นดิน ชูส่วนปลายยอดและดอกตั้งขึ้นมา มีขนตามลำต้น ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกขนาดเล็ก มีใบย่อยประมาณ 4-8 คู่ ก้านใบยาวประมาณ 6-15 มิลลิเมตร ออกตามลำต้นและตามข้อ ออกเรียงแบบสลับตรงข้ามกัน ลักษณะของใบเป็นรูปขอบขนาน ปลายใบมน โคนใบเบี้ยว ส่วนขอบใบเรียบ ใบมีขนาดกว้างประมาณ 3-4 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 8-10 มิลลิเมตร หลังใบและท้องใบมีขนนุ่มทั้งสองด้าน มีหูใบเป็นรูปใบหอก ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นช่อสั้นตามซอกใบหรือตามข้อของลำต้น ดอกเป็นสีเหลืองสด มีกลีบรองดอก 5 กลีบ และกลีบดอก 5 กลีบ กลีบดอกมีลักษณะเป็นรูปรี รูปไข่กลับ หรือรูปไข่ปลายหอก มีสีเหลือง ดอกมีเกสรเพศผู้ 10 อัน ก้านดอกยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร เมื่อดอกบานจะมีขนาดกว้างประมาณ 0.7-2 เซนติเมตร ผลเป็นรูปทรงกลม เปลือกผลแข็งเป็นรูป 5 เหลี่ยม มีหนามแหลมใหญ่ 1 คู่ และมีหนามแหลมเล็กๆ ทั่วไป ผลจะแบ่งออกเป็น 5 ช่อง ในแต่ละช่องจะมีเมล็ดอยู่ประมาณ 2-3 เมล็ด ผลพอแห้งจะแตกออกได้
KKS4

ส่วนที่นำมาใช้ประโยชน์ : เมล็ด, ราก, ทั้งต้น และ ผล

สรรพคุณทางยา :

  1. เมล็ด บำรุงร่างกาย มีกำลังวังชาหายเหนื่อยล้า แก้อ่อนเพลียไม่มีเรี่ยวแรง ยาแก้ผอมแห้ง
  2. ราก ยาแก้ปวดฟัน
  3. ทั้งต้น ยาแก้อาการหน้ามืดวิงเวียนศีรษะ แก้ปวดศีรษะ ยาแก้ไข้ทับระดู ยาแก้ไอ ขับเสมหะ หลอดลมอักเสบ ช่วยทำให้ตาสว่าง ยารักษาอาการอักเสบในช่องปาก ยาขับระดูขาวของสตรี ยารักษาหนองใน ยาระงับน้ำกามเคลื่อน
  4. ผล ยาลดความดันโลหิตสูง แก้ตาแดงน้ำตาไหลมาก แก้ปัสสาวะขัด แก้นิ่ว ยาขับระดูขาวของสตรี ช่วยทำให้คลอดบุตรง่าย ยารักษาหนองใน

 KKS5

วิธีการใช้ :

  1. บำรุงร่างกาย มีกำลังวังชาหายเหนื่อยล้า แก้อ่อนเพลียไม่มีเรี่ยวแรง ยาแก้ผอมแห้ง นำโคกกระสุน กำลังวัวเถลิง กำลังเสือโคร่ง และเครือเขาแกบมาต้มกิน
  2. ยาแก้ปวดฟัน นำรากนำมาฝนกับน้ำ แล้วนำมาถูกกับฟันที่มีอาการปวด
  3. ยาแก้อาการหน้ามืดวิงเวียนศีรษะ แก้ปวดศีรษะ ยาแก้ไข้ทับระดู ยาแก้ไอ ขับเสมหะ หลอดลมอักเสบ ช่วยทำให้ตาสว่าง ยารักษาอาการอักเสบในช่องปาก ยาขับระดูขาวของสตรี ยารักษาหนองใน ยาระงับน้ำกามเคลื่อน นำทั้งต้นมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน
  4. ยาลดความดันโลหิตสูง แก้ตาแดงน้ำตาไหลมาก นำผลโคกกระสุน 15 กรัม, เก๊กฮวย 20 กรัม, ชุมเห็ดเทศ 30 กรัม และชะเอม 6 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน หรือจะใช้ผลแห้งเพียงอย่างเดียวก็ได้ โดยนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาลดความดันโลหิต
  5. แก้ปัสสาวะขัด แก้นิ่ว ยาขับระดูขาวของสตรี ช่วยทำให้คลอดบุตรง่าย ยารักษาหนองใน นำโคกกระสุนทั้งต้นนำมาผสมกับหญ้าแพรกทั้งต้น อ้อยดำทั้งต้น และแห้วหมูทั้งต้น นำมาต้มกับน้ำ 3 ส่วน เอา 1 ส่วน ใช้กินครั้งละครึ่งแก้ว วันละ 3 เวลา

ถิ่นกำเนิด :
โคกกระสุนเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้