เทียนสัตตบุษย์

ชื่อสมุนไพร : เทียนสัตตบุษย์
ชื่อเรียกอื่นๆ : เสียวหุยเซียง และ โอวโจวต้าหุยเซียง (จีนกลาง)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Pimpinella anisum Linn.
ชื่อสามัญ : Anise และ Aniseed
วงศ์ : UMBELLIFERAE
TSTB2
เทียนสัตตบุษย์เป็นพรรณไม้ล้มลุกชนิดหนึ่ง ซึ่งจัดเป็นสมุนไพรที่มีกลิ่นหอม ประเทศในทางยุโรปและอินเดียจึงนิยมใช้น้ำมันจากผลเทียนสัตตบุษย์ (Oil of anise) มาเป็นส่วนผสมในยาสีฟันหรือน้ำยาบ้วนปาก นอกจากนี้อาจใช้ผสมในเครื่องหอม สบู่ และของหอมชนิดอื่นๆ หรือใช้แต่งน้ำยาบ้วนปาก แต่งกลิ่นอาหาร ลูกกวาด เครื่องดื่ม เหล้า แต่งกลิ่นบุหงา และกลบกลิ่นไม่ดีของยาก็ได้เช่นกัน อย่างไรก็ตาม ต้องใช้ในปริมาณที่กำหนดจึงจะมีความปลอดภัยมากที่สุด ในประเทศอินเดียจะใช้ใบและรากเทียนสัตตบุษย์ที่มีกลิ่นหอม นำไปเป็นเครื่องเทศในการปรุงอาหาร ใบสดจะใช้รับประทานเป็นผักดิบ หรือใช้ตกแต่งอาหารให้ดูสวยงามน่ารับประทาน ผลหรือเมล็ดมีกลิ่นหอมและมีรสหวาน สามารถนำมาใช้แต่งกลิ่นอาหาร ขนมหวาน ขนมปัง ลูกกวาด เครื่องดื่ม เหล้า ใช้เครื่องเทศแต่งกลิ่นอาหารคาวหวาน โดยเฉพาะพวกเข้าเครื่องแกงแบบอินเดีย อีกทั้งเมล็ดยังช่วยเพิ่มรสให้กับพวกซุปปลา ซอสต่างๆ ขนมปัง เค้ก บิสกิต ฯลฯ ได้อีกด้วย

 TSTB4

ลักษณะสมุนไพร :
เทียนสัตตบุษย์พรรณไม้ล้มลุก มีอายุได้ประมาร 1 ปี ลำต้นมีความสูงได้ประมาณ 50 เซนติเมตร กิ่งและก้านเป็นสีเขียว รูปทรงกลมผิวมีร่องหรือเหลี่ยม ใบเป็นใบเดี่ยวแทงขึ้นมาจากรากใต้ดิน ลักษณะของใบเป็นรูปไข่เหมือนพัด ขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย ก้านใบยาวประมาณ 2-5 เซนติเมตร ส่วนที่แตกจากกิ่งช่วงยอดต้นเป็นรูปแฉกยาวมีใบประกอบ 3 ใบ แบบขนนก ขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย ออกดอกเป็นช่อคล้ายก้านซี่ร่ม หลายชั้น ดอกย่อยมีขนาดเล็กสีเหลืองหรือสีขาว มีกลีบดอก 5 กลีบ ส่วนกลีบเลี้ยงดอกเป็นสีเขียวมีขนาดเล็ก ดอกมีเกสรเพศผู้ 5 ตัว ติดอยู่บนฐานรอบดอก เรียงสลับกับกลีบดอก มีรังไข่ 5 ห้อง อยู่ต่ำกว่า ผลมีลักษณะเป็นรูปยาวรีกลม คดงอเล็กน้อย เปลือกผลเป็นสีเหลืองอมน้ำตาล

 TSTB3

ส่วนที่นำมาใช้ประโยชน์ : ผล และ เมล็ด
สรรพคุณทางยา :

  1. เมล็ด  ยาร้อนเล็กน้อย ออกฤทธิ์ต่อปอด ธาตุ และไต ยาแก้หอบหืด แก้หลอดลมอักเสบ ช่วยขับเสมหะ แก้อาการไอ ส่วนผสมในยาอมแก้ไอ โดยใช้ร่วมกับชะเอมจีน ช่วยขับเหงื่อ ช่วยแก้อาการสะอึก แก้ลมขึ้น ขับลม แก้อาการจุดเสี้ยนแน่นท้อง ท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้อาการปวดท้อง ช่วยแก้อาการแพ้ท้อง ช่วยขับประจำเดือนของสตรี ช่วยขับน้ำนมของสตรีหลังการคลอดบุตร และมีฤทธิ์ฆ่าเชื้อรา

วิธีการใช้ :

  1. ยาร้อนเล็กน้อย ออกฤทธิ์ต่อปอด ธาตุ และไต ยาแก้หอบหืด แก้หลอดลมอักเสบ ช่วยขับเสมหะ แก้อาการไอ ส่วนผสมในยาอมแก้ไอ โดยใช้ร่วมกับชะเอมจีน ช่วยขับเหงื่อ ช่วยแก้อาการสะอึก แก้ลมขึ้น ขับลม แก้อาการจุดเสี้ยนแน่นท้อง ท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้อาการปวดท้อง ช่วยแก้อาการแพ้ท้อง ช่วยขับประจำเดือนของสตรี ช่วยขับน้ำนมของสตรีหลังการคลอดบุตร มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อรา  นำผลมาต้มกับน้ำ ต้มรับประทาน
  2. ยาร้อนเล็กน้อย ออกฤทธิ์ต่อปอด ธาตุ และไตใช้เป็นยาแก้หอบหืด แก้หลอดลมอักเสบ ช่วยขับเสมหะ แก้อาการไอ ช่วยแก้อาการสะอึก แก้ลมขึ้น ขับลม แก้อาการจุดเสี้ยนแน่นท้อง ท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้อาการปวดท้อง ช่วยแก้อาการแพ้ท้อง ช่วยขับประจำเดือนของสตรี ช่วยขับน้ำนมของสตรีหลังการคลอดบุตร ฆ่าเชื้อโรค นำเมล็ดมาต้มกับน้ำ ต้มรับประทาน

ถิ่นกำเนิด :
เทียนสัตตบุษย์เป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ทางตอนกลางและตอนใต้ของทวีปยุโรป รัสเซีย อัฟริกาเหนือ เม็กซิโก และอินเดีย